Potwierdzenie dostępu

Logo Logo

Rejestracja

Logowanie

  1. Strona główna
  2. → Blog
  3. → Cytologia na NFZ — co ile lat i od kiedy

Cytologia na NFZ — co ile lat i od kiedy

Opublikowano dnia 24.09.2026 · Zaktualizowano dnia 13.10.2026

Badanie szyjki macicy na NFZ jest nadal bezpłatne i bez skierowania dla kobiet w wieku 25–64 lat. Od 1 sierpnia 2026 r. program nie zaczyna się jednak od klasycznej cytologii, tylko od testu HPV HR, który robi się raz na 5 lat. Jeśli test wykryje wirusa, laboratorium wykona z tej samej próbki cytologię płynną (LBC). Dla Ciebie wizyta wygląda tak jak dawniej: jeden wymaz u ginekologa lub położnej. Poniżej: co się zmieniło, co ile lat się badać, gdzie i jak się zapisać, jak się przygotować i co oznacza wynik.

Krótka odpowiedź

Cytologia na NFZ przysługuje kobietom w wieku 25–64 lat bez skierowania, ale od 1 sierpnia 2026 r. program zaczyna się od testu HPV HR, który powtarza się co 5 lat. Przy wyniku dodatnim z tej samej próbki robi się cytologię płynną (LBC). Badanie zrobisz w poradni ginekologicznej z umową z NFZ lub w wybranych przychodniach POZ, a termin umówisz w e-rejestracji na IKP.

W planie Plus Remedycine układa listę badań profilaktycznych według wieku i płci oraz przypomina e-mailem, gdy zbliża się termin. Załóż konto i zobacz swój plan →

W Polsce program dotyczy kobiet w wieku 25–64 lat. Jeśli Twoim ostatnim badaniem była klasyczna cytologia, przed zapisem potwierdź w poradni termin kolejnego. Odstęp po wyniku nieprawidłowym ustala się indywidualnie. Opis programu i kwalifikacji sprawdziliśmy 13 października 2026 r.

Cytologia na NFZ — co się zmieniło od sierpnia 2026

Od 1 sierpnia 2026 r. bezpłatny test HPV HR zastępuje w programie profilaktyki raka szyjki macicy tradycyjną cytologię. Jeśli zapiszesz się w poradni „na cytologię na NFZ”, wykonają Ci właśnie ten test. Wymaz pobiera się tak samo jak przy cytologii. Zmienia się to, co sprawdza laboratorium: najpierw obecność wirusa, a dopiero przy wyniku dodatnim wygląd komórek.

Stan na: 2 października 2026 r. Zasady programu w skrócie:

  • Dla kogo: kobiety w wieku 25–64 lat.
  • Pierwsze badanie: test HPV HR z genotypowaniem, czyli test na wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka.
  • Jak często: raz na 5 lat przy wyniku ujemnym. Lekarz może zalecić krótszy odstęp.
  • Gdy wynik jest dodatni: z tej samej próbki wykonuje się cytologię płynną (LBC). Nie musisz przychodzić drugi raz.
  • Skierowanie: niepotrzebne. Badanie jest bezpłatne.

Źródła: NFZ — Test HPV HR: skuteczniejsza profilaktyka raka szyjki macicy i pacjent.gov.pl — Profilaktyka raka szyjki macicy.

Cytologia co ile lat — i co z cytologią sprzed zmiany

Przy ujemnym teście HPV HR kolejne badanie w programie przypada za 5 lat. Według pacjent.gov.pl lekarz może zalecić powtórkę po 3 latach, a w uzasadnionych przypadkach już po 12 miesiącach. Dlatego zapisz nie tylko datę badania, ale też termin wpisany w wyniku. Częstsze badania lekarz zaleca zwykle kobietom z obniżoną odpornością, na przykład zakażonym HIV albo leczonym immunosupresyjnie.

Jeśli ostatnią klasyczną cytologię miałaś w programie przed sierpniem 2026 r., następne badanie w programie będzie już testem HPV HR. NFZ i pacjent.gov.pl nie opisują osobnych zasad przejściowych, więc przy zapisie zapytaj w poradni, czy przysługuje Ci już kolejne badanie.

Przed 25. i po 64. roku życia program Cię nie obejmuje. Ginekolog na NFZ może jednak zlecić badanie szyjki macicy w ramach zwykłej wizyty, jeśli widzi do tego wskazania. Jakie inne badania i wizyty NFZ finansuje bez skierowania, sprawdzisz w zestawieniu Jakie badania na NFZ bez skierowania.

Test HPV HR a cytologia — czym się różnią

W cytologii ocenia się pod mikroskopem wygląd komórek pobranych z szyjki macicy, czyli zmiany, które już zaszły. Test HPV HR wykrywa materiał genetyczny wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (typów onkogennych, m.in. 16 i 18). To ten wirus odpowiada za niemal wszystkie zmiany przednowotworowe szyjki macicy, a test wykrywa go, zanim komórki się zmienią. NFZ podaje, że test HPV HR ma znacznie wyższą czułość niż cytologia, czyli rzadziej daje wynik fałszywie ujemny. Dlatego ujemny wynik wystarcza na 5 lat, a nie na 3.

Klasyczna cytologia a test HPV HR w programie NFZ
Cecha Cytologia klasyczna Test HPV HR
Co wykrywanieprawidłowe komórki (skutek zakażenia)wirusa HPV wysokiego ryzyka (przyczynę zmian)
Czułość według NFZśredniabardzo wysoka, ponad 90%
Odstęp przy prawidłowym wyniku3 lata5 lat (lub krócej, jeśli zaleci lekarz)
Pobraniewymaz z szyjki macicywymaz z szyjki macicy, wygląda tak samo
Co po wyniku dodatnimkolejna wizyta i dalsze badaniacytologia płynna (LBC) z tej samej próbki
W programie NFZ od 1 sierpnia 2026 r.nie jako pierwsze badanie; zastąpił ją test HPV HRtak, dla kobiet w wieku 25–64 lat, bez skierowania

Cytologia nie znika więc z programu, tylko staje się drugim krokiem. Cytologia płynna różni się od klasycznej tym, że wymaz trafia do pojemnika z płynem. Komórki są w nim lepiej chronione, więc ocena jest dokładniejsza.

Gdzie zrobić cytologię na NFZ i jak się zapisać

Test HPV HR w programie wykonuje każda poradnia położniczo-ginekologiczna z umową z NFZ oraz wybrane przychodnie POZ, które współpracują z położną w ramach programu. Nie musisz być pacjentką tej przychodni. Wymaz pobiera lekarz lub położna, a samo pobranie trwa kilka minut. Weź ze sobą dokument tożsamości.

  1. Przez Internetowe Konto Pacjenta. Program jest objęty centralną e-rejestracją. Zaloguj się na pacjent.gov.pl, wybierz „E-rejestracja”, a potem „Umów badanie profilaktyczne” i „profilaktyka raka szyjki macicy”. Wskaż przedział terminów, miejscowość i odległość od domu, a potem wybierz jedną z proponowanych wizyt. W aplikacji mojeIKP to samo zrobisz w „Rejestracji na wizyty”. Jak działa system: Centralna e-rejestracja już obowiązuje.
  2. Telefonicznie lub osobiście w poradni. Rejestracja zapisze Cię na badanie. Placówki realizujące program znajdziesz w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”, a adresy i terminy poda też bezpłatna infolinia NFZ 800 190 590.
  3. Przy okazji wizyty u ginekologa. Jeśli i tak masz wizytę w poradni z umową z NFZ, poproś o pobranie wymazu w programie.

Jak przygotować się do cytologii i testu HPV

Przygotowanie jest takie samo jak do klasycznej cytologii. Serwis pacjent.gov.pl zaleca, żeby nie zgłaszać się w czasie miesiączki. Najlepiej umówić się nie wcześniej niż 4 dni po jej zakończeniu i nie później niż 4 dni przed kolejną. Przez co najmniej 4 dni przed pobraniem nie stosuj leków dopochwowych ani globulek. Od badania ginekologicznego lub USG przezpochwowego powinien minąć co najmniej 1 dzień. NFZ zaleca też, żeby przez 1–2 dni przed badaniem nie współżyć.

Badanie jest bezbolesne, choć bywa lekko nieprzyjemne, a po nim może pojawić się niewielkie plamienie. Jeśli masz infekcję intymną z objawami (upławy, świąd), najpierw ją wylecz, bo stan zapalny utrudnia ocenę próbki. Nie odkładaj jednak badania z tego powodu na miesiące — wystarczy powiedzieć o tym lekarzowi. Wymaz można pobrać także w ciąży. Powiedz wtedy o ciąży osobie, która go pobiera.

Wynik testu HPV HR — co dalej

Dalszy plan zależy od wyniku i jest opisany w programie:

  • Test HPV HR ujemny: kolejne badanie za 5 lat albo w terminie, który wpisze lekarz.
  • Test HPV HR dodatni, cytologia płynna prawidłowa: powtórne badanie za 12 miesięcy.
  • Test HPV HR dodatni, w cytologii zmiany dysplastyczne (nieprawidłowy wygląd komórek): ginekolog kieruje na kolposkopię, czyli oglądanie szyjki macicy w powiększeniu, czasem z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego.

Dodatni test HPV bez zmian w cytologii nie jest chorobą. Oznacza, że wirus jest obecny i kontrola powinna być częstsza. Większość zakażeń HPV organizm zwalcza sam, zwykle w ciągu 1–2 lat.

Jak czytać wynik cytologii płynnej

Wynik cytologii opisuje się w systemie Bethesda. „NILM” oznacza brak zmian, czyli wynik prawidłowy. „ASC-US” to nieokreślone zmiany komórkowe, najczęściej związane z zapaleniem lub przemijającym zakażeniem. „LSIL” to zmiany małego stopnia, które w większości cofają się same, ale wymagają kontroli. „HSIL” to zmiany dużego stopnia, które wymagają kolposkopii i zwykle leczenia. To nadal zmiany przednowotworowe, a nie nowotwór. O kolejnym kroku przy każdym z tych wyników decyduje lekarz.

Do każdego wyniku poza ujemnym wynikiem testu HPV dołączone jest zalecenie, np. „kontrola za 12 miesięcy” albo „kolposkopia”, i trzeba je wykonać w terminie. Zapisz datę wyniku i datę zaleconej kontroli, bo to najczęściej gubiona informacja w całej profilaktyce.

Szczepienie przeciw HPV a badania

Szczepienie przeciw HPV znacząco zmniejsza ryzyko zmian w szyjce macicy, ale nie zwalnia z badań. Szczepionka chroni przed najgroźniejszymi typami wirusa, ale nie przed wszystkimi, i nie działa na zakażenie, które już trwa. Zaszczepione kobiety badają się w programie na tych samych zasadach: test HPV HR co 5 lat.

Bezpłatne szczepienie w programie powszechnym przysługuje dzieciom i nastolatkom. Dorośli mogą kupić szczepionkę Cervarix (chroni przed typami 16 i 18) z 50-procentową zniżką, a zaszczepić się można także w aptece, która prowadzi szczepienia (informacja NFZ z 31 lipca 2026 r.). O tym, czy szczepienie ma sens w Twoim wieku, porozmawiaj z ginekologiem: korzyść jest największa przed rozpoczęciem współżycia. Więcej o refundacji szczepień: Szczepienia dla dorosłych — które są refundowane, a które warto.

Test HPV w kalendarzu — jak nie zgubić pięciu lat

Badanie szyjki macicy najłatwiej „przeterminować”. Pięć lat to za długo, żeby pamiętać datę, a program nie wysyła papierowych zaproszeń. Rozwiązanie jest proste: zapisz datę badania i wynik w jednym miejscu i ustaw przypomnienie o kolejnym terminie. W Remedycine test HPV HR jest jednym z zadań profilaktycznych dopasowanych do wieku, z własnym rytmem co 5 lat, a przypomnienie przychodzi, zanim termin minie.

Pozostałe badania dla Twojego wieku, takie jak mammografia, bilans zdrowia czy lipidogram, są zebrane tutaj: Badania profilaktyczne dla kobiet — co i kiedy, według wieku. Jeśli wolisz od razu zobaczyć swoją listę, wpisz wiek w kalendarzu badań profilaktycznych. Bezpłatny bilans „Moje Zdrowie” przysługuje Ci od 20. roku życia: „Moje Zdrowie” — darmowy bilans zdrowia, o którym mało kto wie. A jeśli znasz kobietę, która nie badała się od lat: Jak namówić mamę, siostrę albo przyjaciółkę na badanie.

Najczęstsze pytania o cytologię na NFZ

Od 1 sierpnia 2026 r. program NFZ zaczyna się od testu HPV HR, a nie od klasycznej cytologii. Przy ujemnym wyniku kolejny test przypada za 5 lat; lekarz może zalecić krótszy odstęp, np. 3 lata albo 12 miesięcy. Po dodatnim teście z prawidłową cytologią płynną badanie powtarza się po 12 miesiącach. Kobiety z obniżoną odpornością mogą potrzebować częstszych badań — decyduje lekarz.

Program profilaktyczny obejmuje kobiety w wieku 25–64 lat: od 25. urodzin do dnia przed 65. urodzinami. Przed 25. i po 64. roku życia program Cię nie obejmuje, ale ginekolog na NFZ może zlecić badanie szyjki macicy w ramach zwykłej wizyty, jeśli widzi do tego wskazania.

Nie. Do programu nie potrzebujesz skierowania ani zaproszenia. Zgłaszasz się z dokumentem tożsamości do poradni położniczo-ginekologicznej z umową z NFZ albo do przychodni POZ, która współpracuje z położną w ramach programu. Termin zarezerwujesz w centralnej e-rejestracji na IKP lub w aplikacji mojeIKP, telefonicznie w poradni albo przez infolinię NFZ 800 190 590.

W programie przesiewowym już nie jako pierwsze badanie. Od 1 sierpnia 2026 r. tradycyjną cytologię zastąpił test HPV HR, który wykrywa wirusa brodawczaka wysokiego ryzyka, zanim zmienią się komórki, i jest od cytologii czulszy. Cytologia została w programie jako drugi krok: jeśli test HPV HR jest dodatni, laboratorium robi cytologię płynną (LBC) z tej samej próbki, bez kolejnej wizyty.

Tak. Szczepionka chroni przed najgroźniejszymi typami wirusa, ale nie przed wszystkimi, i nie działa na zakażenie, które już trwa. Zaszczepione kobiety badają się w programie na tych samych zasadach: test HPV HR co 5 lat w wieku 25–64 lat, a przy wyniku dodatnim cytologia płynna z tej samej próbki.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Zgłoś się do ginekologa, nie czekając na termin badania przesiewowego, gdy masz krwawienia między miesiączkami, po stosunku lub po menopauzie, nietypowe upławy, ból w podbrzuszu albo gdy poprzedni wynik cytologii lub testu HPV był nieprawidłowy i nie byłaś na zaleconej kontroli.

Czego nie robić

  • Nie umawiaj się na badanie w trakcie miesiączki — najlepiej co najmniej 4 dni po jej zakończeniu.
  • Nie stosuj leków dopochwowych ani globulek przez co najmniej 4 dni i nie współżyj przez 1–2 dni przed pobraniem.
  • Nie licz terminu po staremu — po ujemnym teście HPV HR kolejne badanie przypada za 5 lat, chyba że lekarz wpisał inny termin.
  • Nie rezygnuj z badania po szczepieniu przeciw HPV — szczepionka nie chroni przed wszystkimi typami wirusa.
  • Nie traktuj dodatniego testu HPV ani wyniku ASC-US lub LSIL jako diagnozy — to wskazanie do kontroli, nie choroba.

Dodaj test HPV HR do swojego kalendarza w Remedycine

Zapisz datę i wynik, a Remedycine przypomni Ci o kolejnym teście HPV HR za 5 lat. Jeśli lekarz zaleci kontrolę wcześniej, dodaj jej termin, a przypomnienie przyjdzie przed wizytą.

Zacznij za darmo

Bez karty kredytowej. Działa w przeglądarce. Odczyt plików i plan badań z przypomnieniami są dostępne w Plus.

Treść tej strony ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub diagnostą laboratoryjnym. Remedycine nie jest wyrobem medycznym — nie diagnozuje, nie leczy i nie przepisuje leków.

Kacper Raubo

Kacper Raubo

Founder, Remedycine

LinkedIn

Zredagowane przez: zespół Remedycine — 02.10.2026

Zaktualizowano dnia 13.10.2026

Źródła

  • NFZ — Test HPV HR zastępuje cytologię od 1.08.2026 (25–64 lata)
  • pacjent.gov.pl — Profilaktyka raka szyjki macicy (test HPV HR i cytologia płynna)
  • pacjent.gov.pl — Centralna e-rejestracja już obowiązuje
  • Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników — rekomendacje

Powiązane artykuły

Profilaktyka

Badania profilaktyczne dla kobiet — co i kiedy, według wieku

17.09.2026
Profilaktyka

Jak namówić mamę, siostrę albo przyjaciółkę na badanie

29.09.2026
Profilaktyka

Moje Zdrowie: badania, warunki i zapisy do programu

25.09.2026

Inne artykuły

Wyniki badań

Wynik badania poza normą — co dalej, krok po kroku

02.10.2026
Organizacja zdrowia

Pytania do lekarza: lista na wizytę i po badaniach

02.10.2026
Organizacja zdrowia

Jak przygotować się do wizyty u lekarza? Lista kroków

02.10.2026
Profilaktyka

Jak namówić mamę, siostrę albo przyjaciółkę na badanie

29.09.2026
Profilaktyka

Rak piersi w rodzinie — co to zmienia w profilaktyce

27.09.2026
Profilaktyka

Moje Zdrowie: badania, warunki i zapisy do programu

25.09.2026
Profilaktyka

Cytologia na NFZ — co ile lat i od kiedy

24.09.2026
Profilaktyka

Mammografia czy USG piersi — które badanie w moim wieku

22.09.2026
Profilaktyka

Mammografia na NFZ — kto ma za darmo i jak się zapisać

20.09.2026
Profilaktyka

Samobadanie piersi — jak, kiedy i na co zwracać uwagę

18.09.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne dla kobiet — co i kiedy, według wieku

17.09.2026
Profilaktyka

Szczepienia dla dorosłych — które są refundowane, a które warto

14.09.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne po 60 — lista badań i szczepień

11.09.2026
Profilaktyka

Jakie badania na NFZ bez skierowania — aktualna lista

07.09.2026
Organizacja zdrowia

Co lekarz rodzinny może zlecić na NFZ, a po co trzeba iść prywatnie

04.09.2026
Profilaktyka

Jak namówić męża, ojca albo brata na badania

01.09.2026
Profilaktyka

Samobadanie jąder: jak zauważyć zmianę i kiedy szukać pomocy

28.08.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne dla mężczyzn — co i kiedy, według wieku

22.08.2026
Profilaktyka

Badania przed planowaną ciążą — konkretna lista

18.08.2026
Profilaktyka

Jak przygotować się do USG jamy brzusznej

15.08.2026
Profilaktyka

Jak przygotować się do kolonoskopii — dieta i plan dzień po dniu

12.08.2026
Profilaktyka

Kolonoskopia profilaktyczna na NFZ — kto, od ilu lat, jak się zapisać

09.08.2026
Profilaktyka

Profilaktyka chorób układu krążenia na NFZ (ChUK) — kto może skorzystać

05.08.2026
Wyniki badań

Ciśnienie krwi — normy, jak mierzyć w domu, kiedy to już nadciśnienie

02.08.2026
Wyniki badań

Morfologia krwi — jak czytać wynik, parametr po parametrze

30.07.2026
Wyniki badań

Jak przygotować się do badania krwi

26.07.2026
Wyniki badań

Ile godzin na czczo przed badaniem krwi — i co wolno pić

23.07.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne po 50 — kolonoskopia, mammografia, PSA, gęstość kości

20.07.2026
Profilaktyka

Jakie badania profilaktyczne zrobić po 30. roku życia

16.07.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne według wieku — lista dla kobiet i mężczyzn

13.07.2026
Profilaktyka

Jak pomóc rodzicowi uporządkować leczenie i dokumenty

18.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak odzyskać wyniki badań i zabezpieczyć ich kopie

18.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak przygotować dokumentację dla nowego lekarza — co zabrać i jak to zorganizować

18.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak mieć wszystkie wyniki badań w jednym miejscu — krok po kroku

18.06.2026
Wyniki badań

Dlaczego lekarz pyta o wyniki sprzed kilku lat — i co zrobić, żeby je mieć

18.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak prowadzić historię zdrowia? Wzór i lista dokumentów

18.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak przygotować się do wizyty u specjalisty — i nie stracić czasu ani pieniędzy

18.06.2026
Profilaktyka

Jak wrócić do profilaktyki po przerwie: pierwszy krok

14.06.2026
Profilaktyka

Jak pamiętać o badaniach kontrolnych? Terminy i przypomnienia

14.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak odzyskać kontrolę nad zdrowiem — i mieć je pod kontrolą na stałe

14.06.2026
Monitorowanie

Jak porównywać wyniki z różnych laboratoriów?

14.06.2026
Organizacja zdrowia

Dlaczego historia wyników badań jest ważna — i co tracisz bez niej

14.06.2026
Profilaktyka

Jak stworzyć własny system zdrowotny — kompletny przewodnik

14.06.2026
Aplikacje zdrowotne

Jaka aplikacja do przechowywania wyników badań? Jak wybrać najlepszą

08.06.2026
Aplikacje zdrowotne

Aplikacje do wyników badań: porównanie funkcji

08.06.2026
Profilaktyka

Jak zarządzać wynikami badań całej rodziny — i zadbać o zdrowie starszych rodziców

07.06.2026
Organizacja zdrowia

Dokumentacja na wizytę: co zebrać i jak ją uporządkować

06.06.2026
Monitorowanie

Ferrytyna w czasie: jak zapisywać wyniki i kontekst

05.06.2026
Profilaktyka

Profilaktyka zdrowotna dla zapracowanych — jak nie zapomnieć o badaniach

05.06.2026
Organizacja zdrowia

Ciągłość historii zdrowia — czym jest i dlaczego to najważniejsza rzecz w Twojej profilaktyce

04.06.2026
Organizacja zdrowia

Jak przechowywać dokumentację medyczną: placówka, IKP i własne archiwum

03.06.2026
Monitorowanie

Wyniki badań w czasie: jak je porządkować i porównywać

01.06.2026
Profilaktyka

Dlaczego organizacja zdrowia staje się dziś tak ważna

19.05.2026
Profilaktyka

Dlaczego większość ludzi zaczyna dbać o zdrowie za późno — i jak tego uniknąć

14.05.2026
Organizacja zdrowia

Jak przechowywać wyniki badań, żeby łatwo je porównać

14.05.2026
Profilaktyka

Badania profilaktyczne po 40 — co i kiedy sprawdzić? Kompletna lista

18.07.2025
Wyniki badań

Jak czytać wydruk wyników badań krwi?

11.07.2025
Załóż darmowe konto
Remedycine
Osobisty system profilaktyki zdrowotnej
Treści edukacyjne mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem.

Produkt

Funkcje Cennik Blog FAQ

Konto

Załóż konto Zaloguj się

Bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo danych Polityka prywatności Regulamin Polityka redakcyjna Jak dobieramy zalecenia

Kontakt

O nas kontakt@remedycine.com Instagram LinkedIn