Przed udziałem w ChUK potwierdź kwalifikację w POZ, także przy rozpoznanych chorobach i wcześniejszym bilansie Moje Zdrowie. Sam wiek nie wystarcza do kwalifikacji. Warunki programu ChUK.
Co to jest program ChUK
„Profilaktyka chorób układu krążenia” (w skrócie ChUK lub CHUK) to program NFZ realizowany przez lekarzy i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej. Jego celem jest wczesne wykrycie osób z podwyższonym ryzykiem zawału serca i udaru mózgu — zanim pojawią się objawy — i zaproponowanie im zmian albo dalszej diagnostyki.
Program działa od lat i — wbrew temu, co można przeczytać na forach — nie został zastąpiony przez bilans „Moje Zdrowie”. Na stronie programu w serwisie pacjent.gov.pl (aktualizacja z maja 2026 r.) ChUK nadal figuruje jako osobny program, a oba programy mają wspólną regułę, o której piszemy niżej.
Dlaczego warto, skoro nic Ci nie dolega
Bo właśnie o to chodzi. Podwyższony cholesterol LDL nie daje objawów przez dziesięciolecia, a nadciśnienie często wykrywa się przypadkiem — przy okazji wizyty z zupełnie innego powodu. Pierwszym objawem bywa dopiero zawał albo udar. Między 35. a 65. rokiem życia te czynniki ryzyka najczęściej się pojawiają, a jednocześnie najłatwiej je zmienić: dietą, ruchem, rzuceniem palenia, a jeśli trzeba — lekami.
Jest też drugi powód: punkt odniesienia. Wynik z 38. roku życia pozwala za kilka lat ocenić, czy cholesterol i ciśnienie stoją w miejscu, czy rosną. Bez niego każdy kolejny wynik jest pojedynczą liczbą bez kontekstu.
Kto może skorzystać
Z programu możesz skorzystać, jeśli spełniasz wszystkie warunki:
- masz od 35 do 65 lat;
- masz złożoną deklarację wyboru lekarza POZ w przychodni, która realizuje program;
- nie masz rozpoznanej choroby układu krążenia, cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii;
- w ciągu ostatnich 5 lat nie korzystałeś z programu ChUK;
- w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie robiłeś badań w programie „Moje Zdrowie”.
Skierowanie nie jest potrzebne. Program jest przeznaczony dla osób, które czują się zdrowo — jeśli masz już rozpoznane nadciśnienie albo cukrzycę, Twoje badania kontrolne prowadzi lekarz w ramach leczenia, a nie program profilaktyczny.
Co obejmuje badanie w programie ChUK
| Element | Co sprawdza |
|---|---|
| Wywiad i ankieta | palenie, aktywność, choroby serca w rodzinie, dieta |
| Pomiar ciśnienia tętniczego | nadciśnienie — najczęstszy „cichy” czynnik ryzyka |
| Masa ciała, wzrost, BMI | nadwaga i otyłość |
| Cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy | zaburzenia lipidowe, ryzyko miażdżycy |
| Glukoza na czczo | stan przedcukrzycowy i cukrzyca |
| Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego | łączne ryzyko zawału i udaru w kolejnych latach |
Krew pobiera się na czczo — 8–12 godzin bez jedzenia, woda jest dozwolona. Co oznaczają poszczególne wyniki, wyjaśniamy na stronach parametrów: cholesterol i lipidogram, trójglicerydy i glukoza.
Jak się zapisać
Zapisujesz się w swojej przychodni POZ — telefonicznie lub osobiście, mówiąc, że chcesz skorzystać z programu profilaktyki chorób układu krążenia. Nie każda przychodnia realizuje program; jeśli Twoja go nie prowadzi, w rejestracji powinni powiedzieć, gdzie to możliwe. Listę placówek znajdziesz też w wyszukiwarce NFZ lub przez infolinię 800 190 590.
Zwykle wygląda to tak: pierwsza wizyta to wywiad, pomiary i zlecenie badań krwi; po kilku dniach wracasz na omówienie wyników i ocenę ryzyka. W części przychodni wszystko udaje się zrobić w dwóch krótkich wizytach.
ChUK a „Moje Zdrowie” — co wybrać
Oba programy są bezpłatne, oba realizuje POZ i oba obejmują lipidogram i glukozę. Różnią się celem i zakresem:
| ChUK | „Moje Zdrowie” | |
|---|---|---|
| Wiek | 35–65 lat | od 20 lat, bez górnej granicy |
| Jak często | co 5 lat | co 5 lat (20–49), co 3 lata (50+) |
| Badania krwi | lipidogram, glukoza | morfologia, glukoza, lipidogram, kreatynina z eGFR, TSH + badanie moczu; rozszerzone wg ankiety |
| Cel | ryzyko chorób serca i naczyń | ogólny bilans zdrowia z Indywidualnym Planem Zdrowotnym |
| Wykluczenia | m.in. rozpoznana choroba serca, cukrzyca; „Moje Zdrowie” w ostatnich 12 mies. | — |
W praktyce: jeśli masz 35–65 lat i nigdy nie robiłeś bilansu, „Moje Zdrowie” obejmuje więcej badań i zwykle jest lepszym pierwszym krokiem. ChUK ma sens, gdy z bilansu nie korzystałeś w ostatnim roku, a chcesz skupić się na sercu — albo gdy Twoja przychodnia szybciej realizuje ten program. Więcej o bilansie: „Moje Zdrowie” — darmowy bilans zdrowia.
Jedna rzecz nie ma znaczenia: który program „zapłacił” za Twój lipidogram. Liczy się, że badanie zostało zrobione i że wynik masz zapisany. Tak samo liczy to Remedycine — lipidogram z ChUK, z „Moje Zdrowie” czy ze skierowania od lekarza zamyka tę samą pozycję w Twoim kalendarzu badań, a program pokazujemy tylko jako informację, skąd możesz go dostać za darmo.
Co z wynikiem
Na podstawie wyników i wywiadu lekarz ocenia Twoje ryzyko i proponuje jedną z dróg:
- ryzyko niskie — kolejne badanie w programie za 5 lat;
- ryzyko umiarkowane — porada dotycząca stylu życia (dieta, ruch, palenie) i ponowne badanie za 5 lat;
- ryzyko wyższe lub nieprawidłowe wyniki — dalsza kontrola u lekarza POZ poza programem albo skierowanie do specjalisty.
Niezależnie od wyniku zapisz wartości cholesterolu, glukozy i ciśnienia z datą. Za 5 lat, przy kolejnym badaniu, sama liczba powie mniej niż porównanie: LDL, który wzrósł o 30 mg/dL w ciągu pięciu lat, to inna informacja niż LDL, który od lat stoi w miejscu. Jak porównywać wyniki w czasie: Jak monitorować wyniki badań krwi w czasie. Jak mierzyć ciśnienie w domu między wizytami: Ciśnienie krwi — normy i pomiar w domu.
Najczęstsze pytania o program ChUK
Lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy), glukozę na czczo, pomiar ciśnienia tętniczego, masę ciała i BMI oraz wywiad. Na tej podstawie lekarz POZ ocenia Twoje ryzyko chorób serca i naczyń i decyduje o dalszym postępowaniu.
Nie. To dwa osobne programy NFZ realizowane w POZ. ChUK jest dla osób 35–65 lat i skupia się na ryzyku sercowo-naczyniowym; „Moje Zdrowie” to szerszy bilans od 20. roku życia. Z ChUK nie skorzystasz, jeśli w ostatnich 12 miesiącach robiłeś badania w „Moje Zdrowie”.
Program wyklucza osoby z rozpoznaną chorobą układu krążenia, cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek lub rodzinną hipercholesterolemią. Jeśli masz rozpoznane nadciśnienie, badania kontrolne zleca Twój lekarz w ramach leczenia — zapytaj w przychodni, czy kwalifikujesz się do programu.
Zgłoś się do swojej przychodni POZ, w której masz złożoną deklarację, i powiedz, że chcesz skorzystać z programu profilaktyki chorób układu krążenia. Skierowanie nie jest potrzebne. Jeśli przychodnia nie realizuje programu, zapytaj o najbliższą placówkę albo zadzwoń na infolinię NFZ 800 190 590.
Raz na 5 lat. Jeśli wynik wskazuje niskie lub umiarkowane ryzyko, lekarz zaleca ponowne badanie w programie za 5 lat; przy wyższym ryzyku dalsza kontrola odbywa się już poza programem.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Nie czekaj na program, jeśli masz ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność przy wysiłku, kołatanie serca, omdlenia albo w domowych pomiarach ciśnienie regularnie przekracza 140/90 mmHg — zgłoś się do lekarza POZ. Nagły, silny ból w klatce piersiowej lub objawy udaru wymagają wezwania pomocy (112 lub 999).
Czego nie robić
- Nie traktuj prawidłowego wyniku ChUK jako gwarancji na 5 lat, jeśli w międzyczasie pojawią się objawy.
- Nie zapisuj się na ChUK w ciągu roku od bilansu „Moje Zdrowie” — program Cię nie przyjmie, a badania się pokrywają.
- Nie zaczynaj ani nie odstawiaj leków na cholesterol czy ciśnienie na podstawie samego wyniku z programu — decyzję podejmuje lekarz.
- Nie wyrzucaj wyników — porównanie z badaniem sprzed 5 lat mówi więcej niż jedna liczba.
Pozostałe programy, z których skorzystasz bez skierowania: Jakie badania na NFZ bez skierowania. Pełna lista badań według wieku: Badania profilaktyczne według wieku. Skąd bierzemy zalecenia: Jak dobieramy zalecenia.