Mammografia na NFZ — od ilu lat i kto ma za darmo
Program profilaktyczny NFZ obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat, które w ciągu ostatnich 24 miesięcy nie miały mammografii w programie. Liczy się rok urodzenia, nie data urodzin: jeśli w tym roku kalendarzowym kończysz 45 lat, możesz się zapisać już od stycznia.
Do programu nie potrzebujesz skierowania ani wizyty u lekarza — zgłaszasz się bezpośrednio do pracowni, która ma umowę z NFZ, albo do mammobusu. Wystarczy dokument tożsamości z numerem PESEL. Badanie jest w całości bezpłatne, także opis zdjęć i ewentualne wezwanie na badania uzupełniające.
Kobiety, u których w poprzednim badaniu lekarz wskazał czynniki ryzyka (np. obciążenie rodzinne, wcześniejsze zmiany), mogą w programie wykonywać mammografię co rok — decyduje o tym opis poprzedniego wyniku. Z programu wyłączone są kobiety, u których rozpoznano już nowotwór piersi i są w trakcie leczenia lub kontroli onkologicznej — ich badania odbywają się w ramach tej opieki, nie w skriningu. Zasady programu: nfz.gov.pl — Profilaktyka na NFZ oraz pacjent.gov.pl — Mammografia. Jak skorzystać?.
Jak zapisać się na mammografię przez Internetowe Konto Pacjenta — krok po kroku
Od 1 stycznia 2026 r. mammografia w programie NFZ jest jednym z pierwszych świadczeń objętych centralną e-rejestracją: placówki mają obowiązek udostępniać terminy w jednym ogólnopolskim systemie, a Ty rezerwujesz je z poziomu Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub aplikacji mojeIKP. Cała rezerwacja zajmuje kilka minut.
- Zaloguj się na IKP. Wejdź na pacjent.gov.pl i kliknij „Zaloguj się do IKP” (profil zaufany, mObywatel lub bankowość elektroniczna) albo otwórz aplikację mojeIKP w telefonie.
- Otwórz e-rejestrację. W menu wybierz „Umów wizytę” / „Centralna e-rejestracja”. Zobaczysz listę świadczeń dostępnych w systemie.
- Wybierz „Mammografia — program profilaktyczny”. System sam sprawdzi, czy spełniasz warunki (wiek, odstęp od poprzedniego badania). Skierowanie nie jest wymagane.
- Wskaż miejscowość i placówkę. Możesz sortować po odległości lub po najbliższym terminie. Na liście pojawiają się także mammobusy z datą i miejscem postoju.
- Wybierz termin i potwierdź. Otrzymasz potwierdzenie na IKP oraz — jeśli włączysz powiadomienia — przypomnienie SMS-em, e-mailem lub w aplikacji.
- Jeśli nie ma wolnych terminów, skorzystaj z „cyfrowej poczekalni”: system wpisze Cię na listę i sam zarezerwuje pierwszy pasujący termin, gdy się pojawi.
Miejsce na zrzuty ekranu z IKP (kroki 2–5) — do uzupełnienia przy publikacji.
Odwołanie lub zmiana terminu też odbywa się na IKP. Jak działa centralna e-rejestracja: pacjent.gov.pl — Centralna e-rejestracja już obowiązuje oraz Centrum e-Zdrowia. Infolinia techniczna e-rejestracji (Centrum e-Zdrowia): 19 239.
Inne sposoby zapisu: telefon, placówka, infolinia 800 190 590
Nie musisz mieć IKP, żeby zrobić bezpłatną mammografię. Możesz zadzwonić do wybranej pracowni lub przyjść osobiście — rejestratorka wpisze Cię do centralnej e-rejestracji w Twoim imieniu. To ważne, jeśli umawiasz badanie dla mamy, która nie korzysta z internetu.
Bezpłatna, całodobowa Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ: 800 190 590. Konsultant poda najbliższe placówki z umową, terminy i harmonogram postojów mammobusów w Twojej okolicy. Listę placówek znajdziesz też w Informatorze o Terminach Leczenia na stronie NFZ.
Mammobus — badanie, które przyjeżdża do Ciebie
Mammobus to mobilna pracownia mammograficzna na podwoziu ciężarówki, która staje na parkingu przy urzędzie gminy, ośrodku zdrowia lub markecie — zwykle w mniejszych miejscowościach, gdzie nie ma stacjonarnej pracowni. Badanie jest takie samo jak w przychodni: ten sam sprzęt, te same standardy, ten sam opis przez radiologa, ta sama zasada „bez skierowania”.
Harmonogramy postojów publikują oddziały wojewódzkie NFZ na swoich stronach (np. „Harmonogram postoju mammobusów”), a najłatwiej sprawdzić je telefonicznie pod 800 190 590. Część mammobusów przyjmuje bez zapisów, w kolejności zgłoszeń — warto jednak zadzwonić i zapytać.
Jak przygotować się do mammografii i jak przebiega badanie
Nie musisz być na czczo ani nic odstawiać. Przyjdź w dwuczęściowym ubraniu (rozbierasz się do pasa), nie używaj tego dnia dezodorantu, balsamu ani pudru na piersiach i pod pachami — mogą dawać artefakty na zdjęciu. Jeśli miesiączkujesz, wybierz termin w pierwszej połowie cyklu, gdy piersi są mniej tkliwe.
Zabierz ze sobą poprzednie zdjęcia mammograficzne lub ich opis, jeśli je masz — radiolog porównuje nowe badanie z poprzednim i to porównanie zwiększa dokładność oceny. Samo badanie trwa kilka minut: technik układa każdą pierś między dwiema płytkami i na kilka sekund ją uciska, wykonując po dwa zdjęcia z każdej strony. Ucisk jest nieprzyjemny, ale krótki. Czy mammografia boli i czy jest bezpieczna, wyjaśniamy szerzej tu: Mammografia czy USG piersi — które badanie w moim wieku.
Wynik mammografii — kiedy i co dalej
Wynik otrzymujesz zwykle w ciągu kilku dni do kilku tygodni — osobiście, pocztą lub na IKP, zależnie od placówki. Opis kończy się kategorią BI-RADS od 1 (obraz prawidłowy) do 5; kategoria 3 oznacza zmianę najprawdopodobniej łagodną, do kontroli za 6 miesięcy, a 4–5 — konieczność dalszej diagnostyki.
Wezwanie na badania uzupełniające (USG, dodatkowe projekcje, biopsja) nie jest diagnozą. W programie przesiewowym zdecydowana większość wezwań kończy się stwierdzeniem zmiany łagodnej. Ważne jest jedno: nie zignoruj wezwania i zabierz na nie poprzednie wyniki. Zapisz datę badania i kategorię BI-RADS w swojej historii — za dwa lata to pierwsza rzecz, o którą zapyta radiolog.
Mam 40 lat — co ze mną?
Między 40. a 44. rokiem życia program NFZ jeszcze Cię nie obejmuje, ale to nie znaczy, że piersi nie trzeba badać. W tym wieku badaniem pierwszego wyboru jest zwykle USG piersi, które lekarz (ginekolog lub POZ) może zlecić ze skierowaniem, a mammografię wykonuje się przy wskazaniach — na przykład przy obciążeniu rodzinnym, potwierdzonej mutacji lub niepokojącej zmianie w USG. Samobadanie co miesiąc obowiązuje niezależnie od wieku.
Jeśli mama, siostra lub babcia chorowała na raka piersi lub jajnika, powiedz o tym lekarzowi — możliwe, że badania obrazowe powinny zacząć się wcześniej, a Ty kwalifikujesz się do poradni genetycznej NFZ. Piszemy o tym w artykule Rak piersi w rodzinie — co to zmienia w profilaktyce. Do 45. urodzin mammografię poza programem można zrobić prywatnie (koszt to zwykle 100–250 zł) lub na NFZ ze skierowaniem od specjalisty.
Po 74. roku życia
Program kończy się w roku, w którym kończysz 74 lata. Nie oznacza to, że mammografia przestaje mieć sens — oznacza, że decyzję o dalszych badaniach podejmujesz z lekarzem, biorąc pod uwagę ogólny stan zdrowia i wcześniejsze wyniki. Lekarz POZ lub ginekolog może wystawić skierowanie na mammografię poza programem.
Dlaczego o tym piszemy
Remedycine nie przekazuje pieniędzy żadnej organizacji i nie sprzedaje badań. Piszemy ten artykuł, bo pytanie „mammografia NFZ od ilu lat” zadaje co miesiąc więcej kobiet niż jest w stanie odpowiedzieć jedna infolinia. Jeśli spełniasz warunki — zapisz się. Jeśli nie — pomyśl o jednej kobiecie, która je spełnia, i wyślij jej ten artykuł albo od razu umów ją telefonicznie. Jak poprowadzić tę rozmowę: Jak namówić mamę, siostrę albo przyjaciółkę na badanie. Pełną listę badań według wieku znajdziesz w przewodniku Badania profilaktyczne dla kobiet — co i kiedy, według wieku, a o naszej październikowej akcji przeczytasz na stronie Różowy Październik.
Najczęstsze pytania o mammografię na NFZ
Od 45. roku życia do 74. roku życia. Liczy się rok urodzenia: jeśli w danym roku kalendarzowym kończysz 45 lat, program już Cię obejmuje. Po 74. roku życia o dalszych badaniach decydujesz razem z lekarzem.
Nie. W programie profilaktycznym NFZ mammografię wykonuje się bez skierowania — wystarczy dowód tożsamości i spełnienie warunków: wiek 45–74 lata i co najmniej 24 miesiące od poprzedniej mammografii w programie.
W programie NFZ raz na 2 lata. Kobiety, którym lekarz wskazał czynniki ryzyka (np. obciążenie rodzinne), mogą w programie wykonywać badanie co rok — o tym decyduje lekarz na podstawie poprzedniego wyniku.
Zaloguj się na pacjent.gov.pl lub w aplikacji mojeIKP, wejdź w centralną e-rejestrację, wybierz „mammografia”, miejscowość i termin, potwierdź. Od 1 stycznia 2026 r. placówki wykonujące mammografię w programie mają obowiązek udostępniać terminy w tym systemie. Możesz też zadzwonić do placówki lub na infolinię 800 190 590.
Harmonogramy postojów mammobusów publikują oddziały wojewódzkie NFZ na swoich stronach, a informację o najbliższym postoju uzyskasz na bezpłatnej infolinii 800 190 590. Badanie w mammobusie jest takie samo jak w przychodni i również nie wymaga skierowania.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Nie czekaj na termin przesiewowy, gdy zauważysz guzek, wciągnięcie skóry lub brodawki, wyciek z brodawki albo zmianę kształtu piersi — umów się do ginekologa lub lekarza POZ w ciągu kilku dni. Skonsultuj się też, jeśli masz mniej niż 45 lat, a w rodzinie występował rak piersi lub jajnika — lekarz może zlecić mammografię lub USG poza programem.
Czego nie robić
- Nie szukaj skierowania — w programie NFZ nie jest potrzebne.
- Nie rezygnuj z badania, bo „nic nie czujesz” — mammografia wykrywa zmiany, których nie da się wyczuć.
- Nie umawiaj się tuż przed miesiączką, jeśli masz wybór — piersi są wtedy bardziej tkliwe.
- Nie zapominaj zabrać poprzednich zdjęć lub opisu — porównanie z wcześniejszym badaniem zwiększa dokładność oceny.