Przed szczepieniem sprawdź osobno: wskazanie medyczne, kwalifikację do refundacji konkretnego preparatu oraz koszt podania. Wiek nie jest jedynym kryterium każdego świadczenia. Potwierdź aktualne warunki w przychodni lub aptece.
Jakie szczepienia dla dorosłych — tabela
Tabela obejmuje szczepienia zalecane dorosłym w Programie Szczepień Ochronnych i przez polskie towarzystwa naukowe. „Bezpłatna” oznacza, że szczepionka jest na liście refundacyjnej ze 100-procentową odpłatnością NFZ (na receptę) albo jest kupowana centralnie przez Ministra Zdrowia. Kwalifikacja i podanie szczepionki w przychodni POZ lub w aptece z umową z NFZ są bezpłatne.
Stan na: 14 września 2026. Lista leków refundowanych zmienia się co kilka miesięcy — przed szczepieniem sprawdź aktualne zasady w serwisie szczepienia.info lub zapytaj w przychodni.
| Szczepienie | Dla kogo | Jak często | Refundacja |
|---|---|---|---|
| Grypa | wszyscy dorośli | co roku, jesienią | Bezpłatna od 65 lat i w ciąży; 50% w wieku 18–64 lata |
| COVID-19 | zwłaszcza osoby 60+ i z chorobami przewlekłymi | jedna dawka w sezonie | Bezpłatna w sezonie 2026/2027 (szczepionka kupowana centralnie) |
| Tężec, błonica (± krztusiec) | wszyscy dorośli | dawka przypominająca co 10 lat | Pełnopłatna (bezpłatna m.in. po zranieniu, w ramach profilaktyki poekspozycyjnej) |
| RSV | osoby od 60 lat, kobiety w ciąży | jedna dawka | Bezpłatna od 65 lat i w ciąży; 50% w wieku 60–64 lata |
| Pneumokoki | osoby od 65 lat, młodsze z chorobami przewlekłymi | wg schematu szczepionki | Bezpłatna (PCV13) od 65 lat dla osób z grup ryzyka; pozostali — pełnopłatna |
| Półpasiec | osoby od 50 lat, młodsze z obniżoną odpornością | 2 dawki w odstępie 2–6 miesięcy | Bezpłatna od 65 lat dla osób z grup ryzyka; 50% od 18 lat dla osób z grup ryzyka |
| HPV | dorośli niezaszczepieni w młodości | wg schematu szczepionki | Częściowa refundacja jednego preparatu; bezpłatna w programie powszechnym tylko dla dzieci i młodzieży |
| WZW typu B | osoby nieszczepione, z grup ryzyka | 3 dawki | Pełnopłatna; bezpłatna dla wybranych grup ryzyka w Programie Szczepień Ochronnych |
| Kleszczowe zapalenie mózgu | osoby często przebywające w lesie | schemat podstawowy, potem dawki przypominające | Pełnopłatna |
„Grupy ryzyka” przy pneumokokach i półpaścu to przede wszystkim osoby z chorobami przewlekłymi serca, płuc, nerek lub wątroby, z cukrzycą oraz z obniżoną odpornością (np. w trakcie leczenia immunosupresyjnego). Dokładne wskazania określa obwieszczenie refundacyjne — o kwalifikacji decyduje lekarz lub farmaceuta wystawiający receptę.
Szczepienia, które dotyczą każdego dorosłego
Grypa — co roku. Wirus grypy zmienia się z sezonu na sezon, dlatego szczepionka jest aktualizowana i trzeba ją przyjmować co roku. Najlepszy moment to wrzesień–listopad, ale zaszczepić się można przez cały sezon. Osoby od 65 lat dostają standardową szczepionkę bezpłatnie, pozostali dorośli — z 50-procentową refundacją.
Tężec i błonica — co 10 lat. Ostatnia bezpłatna dawka w Programie Szczepień Ochronnych przypada na 19. rok życia. Później zaleca się dawkę przypominającą co 10 lat — ale większość dorosłych o niej nie pamięta. Szczepionka jest pełnopłatna; preparaty z dodatkiem składnika przeciw krztuścowi (Tdap) chronią także przed krztuścem, który w ostatnich latach znów częściej występuje.
COVID-19. W sezonie 2026/2027 szczepienie jest bezpłatne dla osób uprawnionych do świadczeń, bez skierowania. Szczególnie zaleca się je osobom po 60. roku życia — zwłaszcza po 75. — oraz osobom z chorobami współistniejącymi.
Po 60 i 65 roku życia — co bezpłatnie
Dla seniorów zmieniło się najwięcej. Osoba po 65. roku życia może bezpłatnie zaszczepić się przeciw grypie, COVID-19 i RSV, a jeśli choruje przewlekle — także przeciw pneumokokom i półpaścowi. W wieku 60–64 lata szczepionka przeciw RSV jest refundowana w 50%.
RSV (syncytialny wirus oddechowy) to wirus, który u dzieci wywołuje zapalenie oskrzelików, a u osób starszych — zapalenie płuc i zaostrzenia chorób serca oraz płuc. Szczepionka przeciw RSV dla dorosłych jest dostępna od niedawna i podaje się ją jednorazowo. Półpasiec zdarza się częściej z wiekiem, a jego najgorszym powikłaniem jest neuralgia popółpaścowa — ból, który może trwać miesiącami. Szczepionka podawana jest w 2 dawkach.
Pełną listę badań w tej grupie wiekowej opisujemy w przewodniku Badania profilaktyczne po 60 — lista badań i szczepień.
Przed ciążą i w ciąży
Jeśli planujesz ciążę, warto sprawdzić odporność na różyczkę i ospę wietrzną — szczepionek „żywych” nie podaje się w ciąży, więc trzeba je przyjąć z wyprzedzeniem, z zachowaniem odstępu od poczęcia, który ustali lekarz. W ciąży zalecane są szczepienia przeciw grypie, krztuścowi (Tdap) i RSV — grypa i RSV są dla kobiet w ciąży bezpłatne. Szczegóły omawiamy w artykule Badania przed planowaną ciążą.
Podróże
Szczepienia przed wyjazdem (np. WZW A, dur brzuszny, żółta gorączka) zależą od kierunku i charakteru podróży. Najlepiej zgłosić się do poradni medycyny podróży 6–8 tygodni przed wyjazdem.
Jak sprawdzić, na co się szczepiło
Większość dorosłych nie pamięta daty ostatniego szczepienia przeciw tężcowi, a książeczka szczepień zaginęła lata temu. Szczepienia wykonane po wprowadzeniu elektronicznej dokumentacji są widoczne w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) i w aplikacji mojeIKP. Starsze szczepienia mogą być zapisane w karcie szczepień w przychodni, do której należało się w dzieciństwie. Jeśli nie da się ustalić historii, lekarz pomoże zaplanować szczepienie uzupełniające.
Dlatego warto od teraz zapisywać każde szczepienie z datą i nazwą preparatu. Za 10 lat będziesz wiedzieć, kiedy przypada dawka przypominająca.
Najczęstsze wątpliwości dorosłych
„Szczepiłem się w dzieciństwie, to wystarczy.” Odporność po części szczepień słabnie z czasem — dlatego przeciw tężcowi i błonicy potrzebna jest dawka przypominająca co 10 lat. Inne szczepienia (RSV, półpasiec) nie istniały, gdy dzisiejsi seniorzy byli dziećmi.
„Po szczepionce przeciw grypie zachorowałem na grypę.” Szczepionki przeciw grypie stosowane u dorosłych nie zawierają żywego wirusa i nie mogą wywołać grypy. Po szczepieniu może wystąpić ból ramienia, lekka gorączka czy osłabienie przez dzień lub dwa — to reakcja układu odpornościowego. Szczepionka nie chroni też przed innymi wirusami przeziębienia, które krążą w tym samym czasie.
„Jestem zdrowy, więc nie potrzebuję.” Ciężki przebieg grypy, COVID-19 czy RSV zdarza się także u osób bez chorób przewlekłych, a szczepienie zmniejsza też ryzyko zakażenia bliskich — np. niemowlęcia w rodzinie albo rodziców po osiemdziesiątce.
„Nie mogę się szczepić, bo biorę leki.” Większość leków stosowanych przewlekle nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Wyjątkiem bywają leki silnie obniżające odporność — wtedy nie podaje się szczepionek żywych, ale szczepionki inaktywowane są zwykle zalecane. Decyzję podejmuje osoba kwalifikująca do szczepienia; powiedz jej o wszystkich lekach.
Gdzie się zaszczepić
- Przychodnia POZ — lekarz kwalifikuje do szczepienia, wystawia receptę, a szczepienie wykonuje pielęgniarka.
- Apteka z umową z NFZ — od 2026 roku pełnoletni pacjenci mogą w takiej aptece przejść bezpłatną kwalifikację i zaszczepić się na miejscu. Farmaceuta może też wystawić receptę na szczepionkę refundowaną.
- Poradnia medycyny podróży — szczepienia przed wyjazdami.
Szczepionki przeciw grypie i COVID-19 można zwykle przyjąć podczas jednej wizyty. O łączeniu innych szczepionek decyduje osoba kwalifikująca do szczepienia.
Najczęstsze pytania o szczepienia dorosłych
Dla wszystkich uprawnionych dorosłych bezpłatne jest szczepienie przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027. Od 65. roku życia bezpłatne są też szczepienia przeciw grypie i RSV, a dla osób 65+ z grup ryzyka — przeciw pneumokokom i półpaścowi. Kobiety w ciąży dostają bezpłatnie szczepionki przeciw grypie i RSV. Stan na 1 października 2026.
Osoby od 65 lat z grup ryzyka (m.in. z cukrzycą, przewlekłymi chorobami serca, płuc lub nerek, z obniżoną odpornością) dostają szczepionkę bezpłatnie. Dorośli od 18 lat z grup ryzyka mają refundację 50% — to wciąż kilkaset złotych za dawkę, a schemat obejmuje 2 dawki. Osoby bez wskazań płacą pełną cenę.
Szczepienia zapisane w elektronicznej dokumentacji zobaczysz w Internetowym Koncie Pacjenta i w aplikacji mojeIKP. Starsze szczepienia mogą być w karcie szczepień w przychodni, do której należało się w dzieciństwie, lub w papierowej książeczce. Jeśli historii nie da się ustalić, lekarz zaplanuje szczepienie uzupełniające.
Tak. Pełnoletni pacjenci mogą zaszczepić się w aptece, która ma umowę z NFZ — kwalifikacja i podanie szczepionki są wtedy bezpłatne. Farmaceuta może też wystawić receptę na szczepionkę refundowaną. W aptece szczepi się tylko osoby dorosłe.
Dorosłym zaleca się dawkę przypominającą przeciw tężcowi i błonicy co 10 lat. Ostatnia bezpłatna dawka w Programie Szczepień Ochronnych przypada na 19. rok życia; później szczepionka jest pełnopłatna, z wyjątkiem m.in. profilaktyki po zranieniu.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Porozmawiaj z lekarzem POZ przed szczepieniem, jeśli masz obniżoną odporność, jesteś w ciąży lub ją planujesz, gdy po wcześniejszym szczepieniu wystąpiła ciężka reakcja albo gdy nie wiesz, na co się szczepiło. Po zranieniu zabrudzonym ziemią, gdy nie pamiętasz ostatniej dawki przeciw tężcowi, zgłoś się do lekarza tego samego dnia.
Czego nie robić
- Nie zakładaj, że refundacja z zeszłego roku obowiązuje dziś — lista zmienia się co kilka miesięcy.
- Nie odkładaj dawki przypominającej przeciw tężcowi tylko dlatego, że nie pamiętasz daty ostatniej — zapytaj lekarza.
- Nie przyjmuj szczepionek żywych w ciąży; jeśli planujesz ciążę, zaplanuj je z wyprzedzeniem z lekarzem.
- Nie rezygnuj ze szczepienia przeciw grypie, bo szczepienie było w zeszłym roku — szczepionka jest aktualizowana co sezon.