Najważniejsze: stosuj instrukcję swojego ośrodka. Preparaty przeczyszczające różnią się objętością i schematem picia, a pracownie — godzinami i zasadami przy znieczuleniu. Jeśli coś w tym tekście różni się od instrukcji, którą dostałeś przy zapisie, rozstrzyga instrukcja. W razie wątpliwości zadzwoń do pracowni — to normalne pytanie.
7 dni przed badaniem
- Odstaw produkty z drobnymi pestkami i nasionami: kiwi, truskawki, maliny, winogrona, pomidory z pestkami, siemię lniane, mak, sezam, chleb z ziarnami, musli. Pestki nie rozpuszczają się, zostają w jelicie i potrafią zatkać kanał roboczy endoskopu.
- Preparaty żelaza zwykle odstawia się kilka dni do tygodnia przed badaniem — barwią treść jelitową na ciemno i utrudniają ocenę. Zrób to po rozmowie z lekarzem, który je zalecił.
- Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe — tylko po konsultacji z lekarzem prowadzącym lub w pracowni. Nie odstawiaj ich sam. O tym, czy i kiedy przerwać leczenie, decyduje lekarz, bo to zależy od powodu, dla którego je bierzesz, i od tego, czy w trakcie kolonoskopii planowane jest usuwanie polipów.
- Cukrzyca — jeśli przyjmujesz insulinę lub leki obniżające cukier, ustal z lekarzem, jak zmienić dawki w dniach diety płynnej. Mniej jedzenia przy tej samej dawce grozi niedocukrzeniem.
- Kup preparat (jeśli ośrodek go nie wydaje) i zaplanuj dzień przed badaniem tak, żeby być w domu, blisko łazienki.
3 dni przed badaniem — dieta ubogoresztkowa
Dieta ubogoresztkowa to dieta z małą ilością błonnika: jelito ma mniej do usunięcia, a preparat działa skuteczniej. W tych dniach jedz:
- jasne pieczywo pszenne, biały ryż, drobny makaron, kaszę mannę, sucharki;
- chude mięso i ryby gotowane lub pieczone, jajka, twaróg, jogurt naturalny;
- ziemniaki bez skórki, gotowaną marchew lub dynię bez pestek;
- banana, obrane jabłko pieczone lub mus jabłkowy;
- klarowne buliony, wodę, słabą herbatę.
Unikaj: pełnoziarnistego pieczywa, kasz gruboziarnistych, surowych warzyw i owoców ze skórką, roślin strączkowych, orzechów, kukurydzy, tłustych potraw i czerwonych lub fioletowych napojów (sok z buraka, porzeczki, czerwone wino) — barwnik może przypominać krew.
Dzień przed badaniem — dieta płynna i preparat
Od rana w dniu poprzedzającym badanie (albo od godziny wskazanej w instrukcji) przechodzisz na płyny klarowne: woda niegazowana, klarowny bulion bez kawałków, słaba herbata, klarowne soki bez miąższu, napoje izotoniczne w jasnym kolorze. Mleko, jogurty i soki z miąższem — nie.
Większość pracowni zaleca obecnie dawkę dzieloną preparatu: pierwszą część pijesz wieczorem dzień przed badaniem, drugą — rano w dniu badania. Taki schemat oczyszcza jelito lepiej niż wypicie całości jednego wieczoru, a jest też łatwiejszy do zniesienia. Kilka praktycznych rad:
- schłodź roztwór w lodówce — zimny smakuje łagodniej;
- pij przez słomkę, małymi porcjami co kilkanaście minut, a nie duszkiem;
- między porcjami preparatu pij dodatkowo klarowne płyny — nawodnienie ma znaczenie;
- przygotuj miękki papier toaletowy i krem ochronny — skóra wokół odbytu szybko się podrażnia.
Wypróżnienia zaczynają się zwykle po godzinie–trzech od pierwszej porcji. Jeśli pojawią się nudności, zrób przerwę na pół godziny i pij dalej wolniej.
Dzień badania
- Wypij drugą część preparatu dokładnie w godzinach podanych w instrukcji. Pracownia określa, ile godzin przed badaniem musisz skończyć pić — przy znieczuleniu ogólnym jest to szczególnie ważne i ten czas jest zwykle dłuższy.
- Nie jedz niczego stałego.
- Leki przyjmowane na stałe (np. na nadciśnienie) zwykle bierze się rano, popijając niewielką ilością wody — ale potwierdź to w pracowni lub u lekarza.
- Zabierz: dokument tożsamości, wypis lub opis poprzedniej kolonoskopii (jeśli była), listę leków, wynik badań krwi, jeśli pracownia o nie prosiła.
- Przy znieczuleniu — umów osobę, która Cię odbierze.
Jak poznać, że przygotowanie jest dobre
Pod koniec przygotowania to, co oddajesz, powinno przypominać klarowny, żółtawy płyn — jak herbata lub mocz, bez grudek. Jeśli po wypiciu całego preparatu stolec wciąż jest brązowy i gęsty, zadzwoń do pracowni. Lepiej przełożyć badanie niż zrobić je w nieoczyszczonym jelicie.
Jeśli wymiotujesz po preparacie lub nie możesz przyjąć zaleconej ilości, skontaktuj się z pracownią, aby ustalić dalsze postępowanie. Nie zmieniaj samodzielnie dawki ani preparatu.
Po badaniu
Przez kilka godzin możesz odczuwać wzdęcia — w czasie badania jelito jest wypełniane powietrzem lub dwutlenkiem węgla. Jeść możesz zwykle od razu po badaniu, chyba że lekarz zalecił inaczej (np. po usunięciu dużego polipa). Po sedacji lub znieczuleniu zorganizuj odbiór i nie prowadź przez okres wskazany przez placówkę, zwykle co najmniej 24 godziny.
Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli po badaniu pojawi się silny ból brzucha, gorączka lub obfite krwawienie z odbytu.
Opis kolonoskopii dostajesz od razu, wynik histopatologii (jeśli pobrano wycinki lub usunięto polipy) — po jednym do kilku tygodni. Oba dokumenty przechowuj razem: od nich zależy termin kolejnego badania. Kto ma prawo do bezpłatnej kolonoskopii i jak się zapisać: Kolonoskopia profilaktyczna na NFZ. Jakie inne badania warto zrobić po pięćdziesiątce: Badania profilaktyczne po 50.
Najczęstsze pytania o przygotowanie do kolonoskopii
Produkty ubogoresztkowe: jasne pieczywo, biały ryż, drobny makaron, chude mięso i ryby, jajka, twaróg, ziemniaki bez skórki, gotowaną marchew, banana. Unikaj pełnego ziarna, surowych warzyw i owoców ze skórką lub pestkami, roślin strączkowych, orzechów i czerwonych napojów.
W dniu przed badaniem, na diecie płynnej, wiele pracowni dopuszcza słabą kawę lub herbatę bez mleka. W dniu badania obowiązuje czas bez płynów podany w instrukcji ośrodka — przy znieczuleniu jest on szczególnie ważny. Rozstrzyga zawsze instrukcja Twojej pracowni.
Odczekaj 30–60 minut i pij dalej, wolniej, małymi porcjami. Jeśli wymioty się powtarzają albo nie jesteś w stanie wypić większości roztworu, skontaktuj się z pracownią — może być potrzebna zmiana terminu lub preparatu.
Tylko po konsultacji z lekarzem. To, czy i kiedy przerwać leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe, zależy od powodu ich przyjmowania i od tego, czy planowane jest usuwanie polipów. Nie odstawiaj ich samodzielnie.
Nie. Po znieczuleniu ogólnym nie prowadź samochodu do następnego dnia i nie podejmuj ważnych decyzji. Umów osobę, która odbierze Cię z pracowni.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Skontaktuj się z pracownią, jeśli nie jesteś w stanie wypić preparatu lub stolec pozostaje brązowy i gęsty mimo przygotowania. Leki przeciwkrzepliwe, insulinę i leki na cukrzycę omów z lekarzem przed rozpoczęciem diety. Po badaniu pilnie zgłoś się do lekarza przy silnym bólu brzucha, gorączce lub obfitym krwawieniu z odbytu.
Czego nie robić
- Nie odstawiaj samodzielnie leków przeciwkrzepliwych ani przeciwpłytkowych przed badaniem.
- Nie jedz produktów z drobnymi pestkami i nasionami w tygodniu przed kolonoskopią.
- Nie wypijaj całego preparatu jednego wieczoru, jeśli instrukcja zaleca dawkę dzieloną.
- Nie idź na badanie, gdy stolec wciąż jest gęsty i brązowy — zadzwoń do pracowni.